عبد الحسين شهيدى صالحى

293

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

كلام ملك علام كه شيخ المشايخ طبرسى ( ره ) به عربى تفسير نموده بوده كه افصح و ابلغ تفاسير است از بابت نزول و نظم و قرائت و لغت و اعراب و معنى جامع بود به لغت پارسى شرح نمايم بلكه بعضى كه عوام الناس‌اند از لغت عربى عارىاند فى الجمله تمتعى بردارند . . . به تاريخ 1294 از اول تا جزو شانزدهم آن را به قدر القوة شرح پارسى نوشتم و از سورهء يس تا خاتمهء قل اعوذ برب الناس اميد از حضرت . . . و اين كتاب موسوم نمودم به مفصل البيان فى علم القرآن . . . تم فى غرة شهر جمادى الثانى سنهء 1294 . سه مجلد اصل به خط مؤلف از مخطوطات اهدائى آقاى مشكاة به دانشگاه تهران به‌شمارهء 39 و 40 و 41 موجود است . منابع : الذريعة ، 21 / 370 ؛ فهرست اهدائى مشكوة به كتابخانهء دانشگاه تهران ، 1 / 219 ؛ طبقات اعلام الشيعة ، 1 / 151 ؛ معجم الدراسات القرآنيه ، 284 ؛ معجم المؤلفين ، 2 / 303 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى ، 1 / 60 . تفسير بهائى ، اثر مولوى بهاء الدين هندى ( زنده ح 1301 ق ) ، از علماى شيعه در هندوستان . تفسير مورد بحث در دو مجلد به زبان فارسى و عربى به شيوهء كلامى و روائى شامل تمام قرآن كريم از سورهء الحمد لغايت سورهء الناس . مؤلف در اين اثر پس از ذكر آيه و ترجمهء فارسى به سبك كلامى و استدلالى و با بهره از روايات و احاديث خاندان عصمت و نبوت ( ع ) به تفسير و تأويل آيه مىپردازد و مجلد اول كه شامل تفسير نصف قرآن است در حاشيهء مجلد اول تفسير لوامع التنزيل به سال 1301 ق در هندوستان طبع گرديده است . منابع : الذريعة ، 4 / 265 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الاماميه ، 80 . توشيح التفسير فى قواعد التفسير و التأويل ، اثر ميرزا محمد ( 1234 - 1302 ق ) فرزند سليمان معروف به تنكابنى و صاحب قصص العلماء ،